niedziela, 3 lutego 2019

Szlachetne błoto. "Mudbound"


Netflix przyzwyczaił mnie do tego, iż jest przede wszystkim platformą rozrywkową, a jego produkcje służą głównie do zabijania czasu. Mudbound przypomniał mi, że od każdej reguły są wyjątki. 


Ten mocny, zapadający głęboko w pamięć film jest dziełem kobiet. Mudbound wyreżyserowała Dee Rees, która również współtworzyła scenariusz. Autorką zdjęć jest Rachel Morrison. Muzyka to zasługa Tamar-Kali, montaż zaś – Mako Kamitsuny. Nie oznacza to, że mamy do czynienia z sentymentalnym dramatem czy subtelnym romansem. Żeńska ekipa stworzyła dzieło piękne i wzruszające, ale również wstrząsające, brudne i brutalne. Bo jakiż może być film opowiadający o relacjach między białymi a czarnymi w latach trzydziestych i czterdziestych dwudziestego wieku w Missisipi?


W główny wątek rasistowski wpleciono wiele pomniejszych, ale równie ważnych opowieści, które, choć uniwersalne, nie rażą nachalnym moralizatorstwem. 

Akcja filmu oparta jest na ukazywaniu relacji dwóch rodzin – McAllanów (białych) i Jacksonów (afroamerykanów), którzy dzielą farmę i uprawiają właściwie ten sam kawałek ziemi. Mimo podobnych znojów i trosk, nie podlega dyskusji, kto rządzi i jest lepszy. Pomimo zniesienia niewolnictwa, czarnoskórzy nadal są i długo jeszcze będą traktowani jak ludzie gorszej kategorii, a czasem nawet jak zwierzęta. Niektórzy z nich przyjmują swój los z pokorą i cierpliwie znoszą podłe traktowanie. Inni natomiast, którzy ramię w ramię walczyli z białymi o pokonanie zła, jakim były nazistowskie Niemcy, coraz odważniej sprzeciwiają się niesprawiedliwości. W Europie uznawani byli za bohaterów, w Stanach natomiast nawet po udziale w wielkiej wojnie zmagać się musieli z dyskryminacją. 

Jednym z takich buntowników jest Ronsel (Jason Mitchell), najstarszy syn Jacksonów. Po powrocie z wojennej tułaczki zaprzyjaźnia się on z Jamie'em McAllanem, bratem farmera Henry'ego, co nie podoba się małomiasteczkowej społeczności. 

W Mudbound każdy jest bohaterem pierwszoplanowym i każdy ma do opowiedzenia własną historię. Wydawać by się mogło, iż to zabieg karkołomny, ale twórcy filmu stanęli na wysokości zadania i odpowiednio zadbali o każdą postać. Aktorstwo to absolutne wyżyny. 

Henry McAllan pragnie uprawiać ziemię, w związku z czym wraz z rodziną przeprowadza się poza miasto. Jego żona, Laura (Carrey Mulligan, znana między innymi z Drive), na pomysł męża nie reaguje zbyt entuzjastycznie. 
Relacje w rodzinie McAllanów mogłyby być materiałem na osobny film. 
Laura wyszła za Henry'ego bardziej ze względu na swój wiek, niż z miłości. Wrażliwa i inteligentna, jest zupełnym przeciwieństwem męża, prostego mężczyzny żyjącego w zgodzie z normami społecznymi, jak bardzo nie byłyby one niedorzeczne. 
Henry zabiera na farmę również swojego ojca, zatwardziałego rasistę i szowinistę. Uwierzcie mi – dawno nie czułem do filmowej postaci takiej odrazy. Jonathan Banks, którego kojarzyć możecie między innymi z serii Breaking Bad, stworzył bohatera złego do szpiku kości.
Rodzinę McAllanów, prócz dzieci Laury i Henry'ego, uzupełnia Jamie (Garett Hedlund), obok Ronsela Jacksona postać najbardziej tragiczna. Od początku między nim a żoną brata widać erotyczne napięcie i duchowe porozumienie... 

W rodzinie Jacksonów relacje są prostsze i poukładane. Niepodważalnym autorytetem w biednym domu czarnoskórych jest dobrotliwy i pracowity Hap (Rob Morgan). Na uwagę zasługuje rola żony Hapa, Florence, którą znakomicie, niemal milcząco zagrała Mary J. Blige, znana chyba bardziej jako raperka niż aktorka. 

Mudbound to podróż kręta, błotnista, wielowymiarowa. Podróż, którą umilają znakomite, mroczne i brudne, ale piękne i prawie zawsze pachnące poetyckością kadry. Podróż, podczas której spotykamy ludzi wykluczonych – rasowo, lub nieprzystosowanych do normalnego życia byłych żołnierzy. Ludzi uwikłanych w związki bez miłości i miłość bez przyszłości. Złych i niemoralnych brutali oraz prostych dobrotliwców, którzy chcą tylko spokojnie żyć. 

Można zarzucić twórcom filmu wszechobecny patos, ale to tak jakby zarzucić pulpiczność Pulp Fiction Tarantina. 

Nie jest to produkcja łatwa i przyjemna w odbiorze. Dość powolna akcja, poetycki nastrój i ciężkość poruszanych tematów nie każdemu przypadną do gustu. Dodatkowym ciężarem jest wprowadzenie kilkuosobowej narracji, co swoją przyczynę ma zapewne w literackim pierwowzorze (powieści autorstwa Hillary Jordan). Mudbound to film dla widzów chcących odpocząć od kina typowo rozrywkowego, ceniących misternie budowane napięcie i głębokie wnikanie w psychikę postaci.


Dramat Dee Rees jest poruszającym obrazem o nieszczęściu i braku perspektyw na szczęście. Wielkie, bezkompromisowe, charakterne kino.

Zaraz po Kolorze purpury, Mudbound to mój ulubiony film dotykający w głównej mierze problemu rasizmu. 

Warto zobaczyć. 
















Brak komentarzy:

Prześlij komentarz